Pistill skólastjóra að loknu vetrarleyfi í febrúar 2009:

Samræmd próf í 10.bekk undanfarinna ára:

Framúrskarandi árangur nemenda Garðaskóla

- Eitt hæsta meðaltal skóla á landinu sl. þrjú ár.

Nokkur umræða hefur að undanförnu verið á milli skólamanna í Garðabæ um gæði skólastarfs í bænum. Mat á gæðum er hægt að framkvæma á margan hátt, s.s. með talnalegum mælingum, viðhorfskönnunum og viðtölum. Grunnskólar bæjarins hafa samkvæmt lögum nokkrum sinnum farið í opinbert mat á gæði sjálfsmats og einatt komið vel út.

Garðaskóli undirbýr nú slíka úttekt á sjálfsmatsaðferðum sínum og fram hafa komið tölur sem sýna ljóslega að skólinn hefur skilað nemendum sínum til framhaldsskólanna með einstaklega góðan námsárangur. Nemendur Garðaskóla hafa undanfarin þrjú ár reynst vera með hærri meðaleinkunn en hæsta kjördæmið, Suðvesturkjördæmið, og þar með hærri meðaleinkunn en Reykjavíkur- og landsmeðaltal. Þar sem Garðaskóli er fjölmennur unglingaskóli þá má segja að skólinn hafi dregið vagn Suðvesturkjördæmis til hæsta meðaltalsins.

Til gamans geta lesendur skoðað meðfylgjandi töflur sem sýna rauntölur síðastliðins vors og vorsins 2007, en þess má geta að frá árinu 2000 hefur skólinn aldrei komið út fyrir neðan landsmeðaltal og í flestum tilvikum verið á svipuðum slóðum og Reykjavík sem oftast hefur verið hæsta kjördæmið.


Árangur nemenda 10. bekkjar Garðaskóla í samræmdum prófum vorið 2007 

Árangur nemenda 10. bekkjar Garðaskóla í samræmdum prófum vorið 2008

Fleiri viðmið en námsárangur ákvarða gæði skóla

Einkunnir í samræmdum prófum eru auðvitað einn mælikvarði á skólastarf, en þær segja þó ekki ætíð alla söguna. Skólar búa við mismunandi félagslegt umhverfi þar sem menning og menntun íbúa hefur áhrif auk aðbúnaðar frá sveitarfélagi. Gæði kennslu, menntun kennara og skipulag faglega starfsins skiptir svo að sjálfsögðu einkar miklu máli. Þá sýna rannsóknir að sterk tengsl eru á milli skólasóknar nemenda, vellíðan í skóla og árangurs í námi. Í Garðaskóla hefur kapp verið lagt á að fylgjast vel með skólasókn nemenda og kröftuglega gripið inn í þegar einstaklingar slaka á og komið í veg fyrir frekari skróp og nemanda veitt aðstoð til uppbyggingar, náms- eða félagslega.

Uppbyggilegur skólaandi

Þá hefur Garðaskóli um árabil notað samskiptakerfi í skólanum sem á að leiða til uppbyggingar einstaklinga og stuðla að því að þeir beri ávallt ábyrgð á og stjórni eigin hegðun innan gefinna marka. Starfsfólk skólans hefur á undanförnum árum sótt fjölmörg námskeið, innan lands sem utan, til að efla sig í þessum jákvæðu samskiptum sem að mati stjórnenda og starfsmanna skólans hafa skilað sér í jákvæðum skólaanda. Alvarleg agatilvik eru færri en áður, skemmdarverk hverfandi og ánægjuleg fækkun eineltismála sem að auki hafa reynst auðleysanlegri þegar þau koma upp. Því er ekki síst að þakka eineltisáætlun bæjarins, „Gegn einelti í Garðabæ“ og öflugu stoðkerfi Garðaskóla en innan þess starfa tveir námsráðgjafar og skilvirkt ráð stjórnenda skólans og þeirra sérfræðinga sem koma að starfinu s.s. umsjónarkennari, skólasálfræðingur, hjúkrunarfræðingur, deildarstjórar, forstöðumaður Garðalundar og unglingaráðgjafi Garðabæjar. Þá vinna ofangreindir aðilar nokkrir með lögreglu bæjarins og leggja á ráðin um stöðu mála á hverju tímabili.

Styrkur samstarfs Garðalundar og Garðaskóla

Það kom glöggt fram í nýlegri viðhorfskönnun meðal bæjarbúa að fólki finnst vel búið að unglingum í bænum. Þar skoraði félagsmiðstöðin Garðalundur hátt og grunnskólar bæjarins fengu einnig allir jákvæða umsögn í sömu könnun. Margir vita að félagslíf Garðalundar er jafnframt félagslíf Garðaskóla og að starfsmenn Garðalundar vinna náið með starfsfólki Garðaskóla. Samlegðaráhrifin eru bæði gæðaleg og nýting á fjármunum til stofnananna er mjög góð. Viðvera starfsmanna Garðalundar á skólatíma tengir einkar vel skólastarf og félagslífið almennt. Dæmi um þetta jákvæða starf er uppsetning viðamikilla söngleikja á ári hverju undanfarin sex ár. Þar hafa starfsmenn Garðalundar unnið með nemendum Garðaskóla að stórvirki sem hefur haft einkar jákvæð áhrif á skólaandann. Söngkraftar og hljóðfæraleikarar eru t.d. sóttir úr samspilshópum sem eru metnir sem valgreinar á stundaskrá nemenda í 9. og 10. bekk Garðaskóla. Nú eru í gangi stífar æfingar á söngleiknum „Mamma Mia!“ og því hljóma ABBA-tónar skært um Garðaskóla og Garðalund um þessar mundir.

Jákvæð samskipti heimila og skóla forsenda gagnkvæms trausts

Framúrskarandi árangur nemenda Garðaskóla á mörgum sviðum er að þakka mörgum samverkandi þáttum eins og ætíð þegar skólastarf reynist farsælt. Þáttur foreldra og samvinna við þá er þar ekki sístur og það er skólum nauðsynlegt að njóta trausts samfélagsins. Svo virðist sem skólakerfið í Garðaskóla njóti þessa trausts og það er mikilvægt að viðhalda því með góðri upplýsingagjöf til foreldra. Tölvutæknin hefur margfaldað samskiptamöguleika foreldra og skóla. Samskipti sem áður fóru fram á fundum eða með stopulum símtölum eru nú á tímum jafnvel dagleg a.m.k. þegar mikið liggur við. Þá viðheldur Garðaskóli þeirri hefð að nemendur haldi dagbók um störf sín í handbók sem umsjónarkennarar og foreldrar eiga að skoða reglulega með nemandanum.

Fagstjórn og hraðaskipt ferðakerfi – aðalsmerki Garðaskóla

Í Garðaskóla fá allir nemendur í 9.og 10.bekk persónulega stundaskrá og geta valið um hraða yfirferðar í grunngreinum auk fjölmargra valgreina. Í 8. bekk raðast nemendur í bekkjarkerfi sem er aðferð skólans til að styrkja nemendur félagslega á fyrsta ári í skólanum. Góðum námsárangri nemenda skólans er ekki síst að þakka að skólinn hefur á að skipa fjölda þrautreyndra og velmenntaðra kennara sem unnið hafa að faggreinum sínum undir stjórn fagstjóra í tugi ára, en ferðakerfi Garðaskóla á sér rætur allt frá því að skólinn rak fjölbrautadeildir sem voru fyrirrennari FG.
Hópur kennara í hverri námsgrein hittist vikulega á formlegum vinnufundum undir stjórn fagstjóra. Þar er fjallað um námsefni, námsáætlanir, kennsluhætti, námsmat og framvindu námsins. Þessir sömu kennarar tilheyra síðan flestir tilteknum árgöngum sem umsjónarkennarar og hitta deildarstjóra árganga a.m.k. mánaðarlega á formlegum skipulagsfundum.

Unglingaskóli – veldur hver á heldur!

Skólaform það sem Garðaskóli býr við hefur stundum verið kallað „safnskóli“ og á stundum í niðrandi merkingu. Það er oftlega misskilningur í gangi um að unglingastigið sé erfiðara stig að höndla en önnur vegna agamála og gelgjuskeiðs. Þvert á móti hafa margir reyndir kennarar á orði að unglingarnir séu einna meðfærilegasti hópurinn þegar rétt er að verki staðið. Í Garðaskóla eru nú eingöngu þrír árgangar og menn hér á bæ sjá mikið eftir 7.bekknum sem varð að víkja til annarra grunnskóla bæjarins vegna tímabundinna þrengsla í Garðaskóla. Til skólans veljast eingöngu kennarar sem áhuga hafa á og getu til að vinna með unglingum. Þetta finna unglingarnir í Garðaskóla og ef grannt er skoðað þá lenda hefðbundnir heildstæðir grunnskólar ekkert síður í agavandamálum með ýmsa aldurshópa og jafnvel einnig fámennar unglingadeildir sem á köflum geta „tekið völdin“ í skólum ef illa fer.
Uppstokkun bekkjardeilda í 8. bekk Garðaskóla er umdeild, en reynslan sýnir að hún hefur veitt ótölulegum fjölda nemenda „frelsi“ frá gamla bekknum sínum og þeir fengið að spreyta sig í nýju umhverfi – oft á tíðum með glæsilegum árangri. Hitt er síðan rétt að í sumum tilvikum sakna nemendur bekkjarfélaga og í skiptingu bekkjardeilda í 8. bekk er eftir föngum reynt að koma til móts við óskir nemenda um bekkjarfélaga.

Framhaldáfangar sem standa þarf vörð um

Það er ljóst að ef núverandi staða húsnæðismarkaði breytist ekki verulega á næstu árum þá er fyrirsjáanleg fækkun grunnskólanemenda í Garðabæ. Það mun gerast þrátt fyrir nýlega viðbót tveggja skóla í bænum sem veita nám á grunnskólastigi, Sjálandsskóla og Grunnskóladeildar Hjallastefnunnar.
Út frá fjárhagslegu sjónarhorni er kostnaðarsamara fyrir sveitarfélagið að dreifa nemendum í marga skóla og einnig getur ör fækkun nemenda haft neikvæð áhrif á skilvirkt skipulag skóla.
Ef fram fer sem horfir mun nemendatala í Garðaskóla lækka frá u.þ.b. 130-150 nemendum í árgangi í 110-120 í árgangi. Sú fækkun mun að óbreyttum fjárveitingum hafa hamlandi áhrif á því hversu vel er hægt að dreifa nemendum í bekkjardeildir, valhópa og framhaldsáfanga. Í samvinnu við FG hefur Garðaskóli boðið fram fyrstu tvo framhaldsáfanga 103 og 203 sem metnir eru til eininga í fjórum námsgreinum og það hefur verið einkar vinsælt af nemendum og að mati skólamanna í Garðaskóla almennt aukið metnað nemenda fyrir námi þar sem nemendur hafa þurft að taka ákvörðun um framhaldsnám þegar að loknum 8.bekk. Skólinn hefur með þessu móti orðið einkar námsmiðaður jafnt í bóklegum sem list- og verkgreinum.

Öllum skólastigum að þakka

Þegar námsárangur nemenda sem útskrifast úr Garðaskóla er skoðaður ber að gæta þess að sá árangur hefði tæpast náðst án þess vandaða og faglega undirbúnings sem aðrir grunnskólar og leikskólar bæjarins veita nemendum. Ögrandi viðfangsefni Garðaskóla er að viðhalda þeim árangri og freista þess að bæta við hann sem kostur er. Nemendum þessara skólastiga býðst síðan að skrá sig í einn besta framhaldsskóla landsins: Fjölbrautaskóla Garðabæjar. Nýlegar umræður um að bærinn komi meira að rekstri þess skóla eru áhugaverðar því slíkt gæti skapað enn betri samfellu á milli skólastiga og aukin námsframboð.

Vörður staðinn um grunnþjónustu

Ef áhrif fjármálakreppunnar verða langvarandi þá þurfa skólamenn sem aðrir að búast við auknum niðurskurði á skólastarfi. Nú þegar eru í gangi aðhaldsaðgerðir og niðurskurður ýmiss konar í grunnskólum Garðabæjar. Slíkt er nauðsynlegt en engu að síður kemur það í hlut skólamanna að verjast sáraukafullum og skaðlegum niðurskurði. Það eru tiltekin mörk sem ráða úrslitum um gæði skólastarfs. Sum þeirra blasa við í framangreindum orðum en á mannamáli kýs skólastjóri að ljúka máli sínu sem svo:
Fækkun kennslustunda getur kallað fram talsverða fjölgun nemenda í bekkjardeildum eða hópum. Ef það gerist og einnig er fækkað kennslustundum til sérkennslu og viðbótarstundum sem skóli getur ráðstafað er hætta á að þjónusta við alla nemendur skerðist og einna verst standa þá augljóslega þeir sem þurfa mestu aðstoð.
Lækkun á fjárveitingum til rekstrar grunnskóla getur leitt til sparnaðar við starfrækslu list- og verkgreina. Þegar kreppan skall á var í undirbúningi stofnun sérstakrar list- og verknámsdeildar við Garðaskóla. Þann undirbúning ætti að hefja á ný enda blasir það við að hið nýja Ísland þarf ótvírætt á að halda að ala upp laghent og listrænt fólk. Við í Garðaskóla viljum veita öllum hópum brautargengi: Þeim sem vilja einbeita sér að bóklegu námi með sérhæft framhaldsnám í huga, þeim sem vilja auka hlut list- og verknáms í námi sínu og síðast en ekki síst viljum við koma til móts við þá nemendur sem vilja ná góðum árangri jafnt í bóklegum sem verklegum greinum.

Dreifing fjármuna óhagstæð öllu kerfinu

Bæjaryfirvöld Garðabæjar hafa sýnt mikinn metnað gagnvart skólastarfi í bænum og ljóst að sá metnaður hefur skilað sér í jákvæðum árangri hvar sem litið er. Nú hefur gefið á bátinn og ljóst að streymi fjármagns hefur minnkað. Það er ljóst að fyrri spár um nemendafjölda munu ekki standast, a.m.k. ekki á næstunni, og dreifing nemenda í grunnskóla bæjarins kostar viðbótar fjármuni. Bærinn getur vissulega rekið skólana áfram með sömu dreifingu en með auknum kostnaði á hvern nemanda. Bærinn gæti einnig reynt að draga úr kostnaði við hvern nemanda en þá kunna gæði skólastarfs að rýrna – hversu mikið fer auðvitað eftir niðurskurði á hverjum tíma. Þá gæti bærinn íhugað að viðhalda jákvæðum samlegðaráhrifum t.d. með því að fresta því um einhver árabil að dreifa unglingum bæjarins á tvo skóla í 9. og 10. bekk.
Hlutverk okkar í skólanum er auðvitað að nýta fjármuni bæjarfélagsins sem best nemendum til handa en okkar hlutverk er einnig að standa vörð um grunngildi skólastarfsins og leiðbeina bæjaryfirvöldum með faglegum rökum þegar aðgerðir virðast vega að grunnþjónustunni sem við öll viljum halda með fullum gæðum. Nútíð og framtíð barnanna okkar í bænum er í húfi.

Með samstarfskveðju foreldrar góðir

Ragnar Gíslason, skólastjóri Garðaskóla, Garðabæ